Urker schedels officieel overgedragen

Urk, 5 juni 2010 – De Urker schedels zijn weer thuis. Vandaag vond de officiële teruggave van de schedels plaats in het Kerkje aan de Zee in een bijeenkomst georganiseerd door de Stichting Erfgoed Urk. De schedels worden op een later tijdstip in besloten kring begraven.

”Na zo’n 150 jaar omzwervingen zijn de beruchte Urker schedels weer thuis. Wat een reis hebben ze gemaakt en wat is er veel over ze te doen geweest. Weinig koppen zijn zo vaak opgemeten en geanalyseerd als dit zestal. Met de terugkeer van deze schedels hebben we een voorbeeld willen stellen. Er komt een definitief einde aan de tijd waarin Urkers als een bijzonder type of museumobject werden beschouwd.''

Cultuurwethouder Ben Visser mocht de schedels namens de gemeente Urk in ontvangst nemen. Monique Mourits, directeur van het Universiteitsmuseum Utrecht, benadrukte dat het het museum er alle vrede mee heeft dat de schedels als menselijke resten in plaats van een genummerd museumobjecht. ”Het is goed'', concludeerde ze.

Tiemen Roos, van het comité Urker Schedels, zette de geplande herbegrafenis voor de aanwezigen in christelijke perspectief. Hij gebruikte de beenderen van Jozef als voorbeeld. Die werden door Mozes meegenomen uit Egypte en na 40 jaar omzwervingen herbegraven in het beloofde land.

De medewerking van een deel van het Urker Mannenkoor 'Hallelujah' gaf extra cachet aan de officiële overdracht. Het koor zong, onder leiding van dirigent Bert Moll, verschillende liederen met het oog op de opstanding en de wederkomst.

'Gewone mensen'

Met de overdrachtsceremonie is een eind gekomen aan de omzwervingen van de zes schedels. In 1877 werden ze gestolen van de begraafplaats en aan de Utrechtse hoogleraar Pieter Harting aagneboden. Die dacht in de schedels kenmerken van de oer-Nederlander terug te kunnen vinden. ”Inmiddels weten we dat wij als Urkers niet de missing link zijn tussen de Neanderthaler en de moderne mens. We zijn ook niet de Batavus genuinus, de denkbeeldige oer-Nederlander. We zijn ook niet achterlijk, lui of onzakelijk, hetgeen een ander onderzoek in de 20ste eeuw concludeerde. Wij Urkers zijn maar hele gewone mensen'', aldus De Vries.

Meer schedels?

Voor het comité staan de schedels symbool voor de wetenschappelijke bevoogding in de 19e en 20e eeuw toen er de nodige onderzoeken werden gedaan onder de Urker bevolking. Met hun terugkeer is er een einde gekomen aan de tijd dat Urkers als bijzonder type of museumobject worden beschoud. Als het aan het comité ligt, zit hun taak er met de terugkeer van deze schedels niet op. Er zijn namelijk nog meer Urker schedels in verschillende collecties in binnen- en buitenland. Het comité hoopt dat ook andere musea royaal zullen zijn met de teruggave van menselijke resten.

Media aandacht

De thuiskomst van de Urker schedels, is groot nieuws in Nederland. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat museale menselijke resten worden overgedragen aan een autochtone gemeenschap.

Vanwege de opmerkelijke uitspraak van de Ethische Commissie van de Nederlandse Museumvereniging en eventuele implicatie daarvan voor musea, was er veel media-aandacht voor de schedels. Afgelopen zaterdag besteedde de NOS uitgebreid aandacht aan de teruggave, evenals diverse landelijke kranten.

Voor het NOS verslag ga naar http://nos.nl/artikel/162481-urker-schedels-erfenis-van-een-bitter-verleden.html