Bedreigd Erfgoed Urk

   1.   Werf Metz

De oudste werf van Urk was de motor van de economische vooruitgang van Urk in de 19e en 20ste eeuw. Er werden vele botters en kotters gebouwd. De opvallende hijskraan herinnert aan het Wonder van Urk. De werf is nog altijd een zeer beeldbepalend element in het oude dorp.
Het zou doodzonde zijn als dit 160 jaar oude monument verloren zou gaan. Een combinatie van kleinschalige pandjes (met winkeltjes) met een werf voor reparatie en bouw van kleine schepen moet mogelijk zijn. Er zou een voetpad rondom de werf moeten komen, zodat het terrein beter ontsloten wordt voor het publiek.  
Toen Urk rond 1825 een Rijkshaven kreeg werd een woning gebouwd voor de Rijkshavenmeester die tevens opzichter was van de Zeewerken. De huidige havenmeesterwoning staat op dat plekje en vormt daardoor een link met Urks maritieme geschiedenis. De schuur staat op het plekje waar ooit ‘s Lands Pakhuys stond. Hier werden de goederen uit Strand- en Zeevond opgeslagen. Werf, smederij en havenmeesterwoning dienen te worden beschermd als (levende) getuigen van onze eiland- en visserijcultuur.

2.   Oude kerkhof

SEU meent dat de begraafplaats bij het Kerkje aan de Zee een monumentenstatus waardig is. Dit zal de gemeente helpen bij het werven van fondsen voor onderhoud en renovatie. Urkers beseffen vaak niet hoe bijzonder Urks oudste dodenakker is. Tussen de grafmonumenten ligt nog een aantal zerken uit de tweede helft van de 19de eeuw. Volgens Leon Bok van Bureau Funeraire Adviezen vormen zij samen met de latere grafmonumenten een fraaie staalkaart van het begraven op Urk in de laatste anderhalve eeuw. Op de grafmonumenten valt regelmatig de tekst "verdronken" of "gebleven op zee" te lezen. Samen met de foto's die op sommige grafmonumenten voorkomen, maken ze dit kerkhof tot een bijzondere plaats.
Unieke historische stenen worden regelmatig vervangen door nieuwe ‘glimmende’ stenen. Daardoor botsen de diverse stijlen van grafstenen. Authentieke details verdwijnen stilzwijgend, waaronder de historische nummerplaatjes. Het oudste stuk hek dreigt weg te zakken.

  3.   De Vormt

Op oude kaarten vinden we de ‘Steenbank’ of ‘Het Rif’, die ooit samenviel met de vorm van het oude eiland (voor ongeveer 1500). Van deze Pleistocene hoogte, die we nu kennen als De Vormt, is de Bult nu het overblijfsel. Van de bijzondere zwerfstenen die hierop te vinden zijn is de Ommelebommelestien de meest bekende. Ooit lag hier Espelo, het alleroudste stukje Urk. Sinds 1954 zijn de zwerfstenen op de drooggevallen polder nabij Urk beschermd dankzij het Van der Lijn Geologisch Reservaat. De bijzondere bodem en stenen onder water zijn echter vogelvrij! SEU dringt aan op onderzoek naar de Pleistocene resten die nabij Urk onder water liggen en bescherming van het zowel het droge als natte gebied.

4.   Historische eilandkustmarkering

In de jaren zeventig is een het oude palenscherm weer in oude luister hersteld. Het is nu aan vervanging toe, maar helaas is het vervangend palenscherm aan de Noord een aanfluiting en het bewijs dat Urk haar erfgoed niet zo serieus neemt. De gebruikte materialen zijn weinig authentiek.

Het palenscherm is een belangrijke markering van het historische eiland en is dan ook onderdeel van het beschermd dorpsgezicht. Door het hoogteverschil heeft het scherm ook een waterkerende functie. Er is geen enkel excuus om het palenscherm niet veilig te stellen voor de toekomst. Bij vervanging moet gekozen worden voor de juiste materialen en een historisch verantwoorde vormgeving.